علت سر خوردن ماشین هنگام ترمز همیشه به خرابی لنت یا ضعیف بودن سیستم ترمز محدود نمی‌ شود. فرسودگی لاستیک‌ ها، لغزندگی سطح جاده، سرعت نامناسب، عملکرد نادرست سیستم ABS و تفاوت نیروی ترمز میان چرخ‌ها نیز می‌توانند باعث شوند خودرو هنگام ترمزگیری به جلو بلغزد، به یک سمت منحرف شود یا قسمت عقب آن از مسیر خارج شود. این اتفاق به‌ ویژه در ترمزهای ناگهانی و مسیرهای خیس خطرناک‌تر است؛ زیرا راننده ممکن است کنترل فرمان و جهت حرکت خودرو را از دست بدهد.

برای تشخیص علت لیز خوردن ماشین هنگام ترمز باید نوع لغزش، شرایط جاده و نشانه‌های همراه آن بررسی شود. سر خوردن مستقیم خودرو، کشیده شدن ماشین به چپ یا راست و انحراف چرخ‌ های عقب، هرکدام می‌ توانند به ایراد متفاوتی در لاستیک، لنت ترمز، کالیپر، دیسک یا سیستم ABS مربوط باشند. در ادامه، مهم‌ترین دلایل سر خوردن خودرو هنگام ترمز، روش تشخیص هر مشکل و اقدام مناسب برای جلوگیری از تکرار آن را بررسی می‌ کنیم.

پاسخ سریع: چرا ماشین هنگام ترمز سر می‌ خورد؟

سر خوردن خودرو زمانی اتفاق می‌افتد که نیروی واردشده برای متوقف کردن چرخ‌ها از میزان چسبندگی میان لاستیک و سطح جاده بیشتر شود. در این شرایط، چرخ ممکن است قفل شود یا لاستیک نتواند نیروی ترمز را به جاده منتقل کند.

مهم‌ترین علت‌های این مشکل عبارت‌اند از:

• خیس، یخ‌زده، شنی یا روغنی بودن جاده
• سرعت زیاد و ترمزگیری ناگهانی
• فرسودگی یا نامناسب بودن لاستیک‌ها
• تنظیم نبودن باد لاستیک
• خرابی سیستم ABS یا سنسور سرعت چرخ
• تفاوت عملکرد لنت‌ها و کالیپرهای دو سمت
• چرب شدن لنت یا دیسک ترمز
• ترمزگیری شدید داخل پیچ

ABS با کاهش و افزایش سریع فشار ترمز از قفل شدن چرخ‌ها جلوگیری می‌کند، اما نمی‌تواند محدودیت چسبندگی لاستیک روی جاده را از بین ببرد. حتی خودروی مجهز به ABS نیز روی سطح بسیار لغزنده یا با لاستیک فرسوده ممکن است سر بخورد.

سر خوردن خودرو هنگام ترمز چه حالت‌ هایی دارد؟

برای تشخیص درست مشکل، ابتدا باید مشخص شود خودرو دقیقا چگونه از کنترل خارج می‌شود.

1) خودرو مستقیم به جلو سر می‌ خورد

اگر فرمان مستقیم است اما خودرو با وجود ترمزگیری همچنان روی سطح جاده حرکت می‌کند، احتمالا لاستیک‌ها چسبندگی کافی ندارند یا چرخ‌ها قفل شده‌اند. این حالت بیشتر در ترمز ناگهانی، سرعت زیاد، جاده خیس و خودروهای فاقد ABS دیده می‌شود.

2) عقب ماشین به یک سمت منحرف می‌ شود

سر خوردن عقب ماشین هنگام ترمز معمولا نشان می‌دهد چرخ‌های عقب زودتر از چرخ‌های جلو چسبندگی خود را از دست داده‌اند. لاستیک عقب فرسوده، اختلاف باد لاستیک‌ها، ترمزگیری بیش از حد چرخ عقب یا توزیع نامناسب وزن می‌تواند در این وضعیت نقش داشته باشد.

3) ماشین هنگام ترمز به چپ یا راست کشیده می‌ شود

کشیده شدن خودرو با سر خوردن مستقیم تفاوت دارد. اگر خودرو هنگام ترمز به یک سمت منحرف می‌شود، باید عملکرد لنت، کالیپر، دیسک و لاستیک‌های دو سمت بررسی شود. برای بررسی کامل‌تر این وضعیت می‌توانید مقاله علت کشیده شدن فرمان به یک سمت را مطالعه کنید.

مهم‌ ترین علت‌ های سر خوردن ماشین هنگام ترمز

۱. لغزنده بودن سطح جاده

آب، برف، یخ، شن، گل، برگ خیس و مواد روغنی ضریب اصطکاک میان لاستیک و جاده را کاهش می‌دهند. در چنین شرایطی، حتی سالم بودن ترمزها نیز تضمین نمی‌کند خودرو در فاصله همیشگی متوقف شود.

در جاده خیس، فاصله ترمز می‌تواند به‌طور محسوسی بیشتر از جاده خشک باشد. جمع شدن آب میان تایر و سطح جاده نیز ممکن است باعث آب‌پیمایش یا آکواپلنینگ شود؛ یعنی لاستیک برای چند لحظه تماس مؤثر خود را با سطح مسیر از دست بدهد.

در این وضعیت، فشار شدید و ناگهانی روی پدال ترمز می‌تواند احتمال لغزش را افزایش دهد. توضیحات تکمیلی درباره رانندگی در شرایط بارانی در مقاله روش مقابله با لغزیدن خودرو در برف و باران ارائه شده است.

۲. فرسودگی آج لاستیک‌ ها

لنت ترمز سرعت چرخ را کاهش می‌دهد، اما این لاستیک است که نیروی ترمز را به سطح جاده منتقل می‌کند. اگر عمق آج کم شده، لاستیک ترک خورده یا ترکیب لاستیک بر اثر عمر زیاد سخت شده باشد، توان حفظ چسبندگی کاهش پیدا می‌کند.

این مشکل در جاده خیس جدی‌تر است؛ زیرا لاستیک فرسوده نمی‌تواند آب را با سرعت مناسب از زیر سطح تماس خارج کند. کاهش عمق آج، عملکرد ترمزگیری روی سطح خیس را ضعیف‌تر کرده و احتمال آب‌پیمایش را افزایش می‌دهد.

فقط ظاهر آج را بررسی نکنید. تاریخ تولید، ترک‌های کناره، ساییدگی یک‌طرفه و تفاوت وضعیت لاستیک‌های یک محور نیز اهمیت دارند.

۳. تنظیم نبودن باد لاستیک‌ها

کم یا زیاد بودن فشار باد، شکل تماس لاستیک با جاده را تغییر می‌دهد. اگر فشار باد چرخ‌های یک محور متفاوت باشد، ممکن است هنگام ترمزگیری یک چرخ زودتر چسبندگی خود را از دست بدهد و خودرو به یک سمت منحرف شود.

فشار کم لاستیک می‌تواند توان انتقال نیروی ترمز به جاده را کاهش دهد و فاصله توقف را، به‌ویژه روی سطح خیس، بیشتر کند. فشار باد باید در حالت سرد و مطابق عدد اعلام‌شده توسط سازنده خودرو تنظیم شود، نه عدد درج‌شده به‌عنوان حداکثر فشار روی دیواره لاستیک.

۴. ترمزگیری ناگهانی و قفل شدن چرخ‌ ها

یکی از شایع‌ترین دلایل سر خوردن خودرو در ترمز ناگهانی، وارد کردن نیرویی بیشتر از ظرفیت چسبندگی لاستیک است. در خودروهای فاقد ABS، فشار شدید روی پدال می‌تواند باعث توقف چرخش چرخ‌ها شود، در حالی که خودرو همچنان روی جاده حرکت می‌کند.

چرخ قفل‌شده توان هدایت مناسبی ندارد. به همین دلیل ممکن است راننده فرمان را بچرخاند اما خودرو همچنان در مسیر قبلی سر بخورد. در خودروهای مجهز به ABS، سیستم باید فشار هر چرخ را تنظیم کند تا از قفل شدن آن جلوگیری شود.

۵. خرابی سیستم ABS

ABS با استفاده از سنسورهای سرعت، احتمال قفل شدن هر چرخ را تشخیص می‌دهد و فشار ترمز را به‌صورت پیوسته تنظیم می‌کند. اگر سنسور سرعت، سیم‌کشی، حلقه ABS، پمپ یا واحد کنترل ایراد داشته باشد، قابلیت ضدقفل ممکن است غیرفعال شود.

روشن ماندن چراغ ABS پس از روشن شدن خودرو می‌تواند نشانه وجود اختلال در این سیستم باشد. در این حالت ممکن است ترمز معمولی همچنان کار کند، اما قابلیت جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها در ترمز شدید در دسترس نباشد.

برای بررسی نشانه‌های مرتبط، مقاله علائم خرابی سیستم ترمز ABS را نیز ببینید.

۶. عملکرد نامتعادل لنت و کالیپر دو سمت

اگر لنت یک چرخ قدرت اصطکاک کمتری داشته باشد یا کالیپر یکی از چرخ‌ها به‌درستی عمل نکند، نیروی ترمز میان چرخ‌های چپ و راست یکسان نخواهد بود. نتیجه می‌تواند کشیده شدن یا چرخش خودرو هنگام ترمزگیری باشد.

دلایل احتمالی این اختلاف عبارت‌اند از:

• تمام شدن لنت یک سمت
• گیر کردن پیستون کالیپر
• خشک یا قفل شدن پین‌های کالیپر
• وجود هوا در یکی از مدارهای ترمز
• نشتی روغن ترمز
• نصب نادرست لنت
• استفاده از لنت‌های متفاوت روی یک محور

لنت‌های یک محور باید از نظر برند، ترکیب، ضخامت و میزان فرسودگی نزدیک به یکدیگر باشند. تعویض لنت فقط در یک چرخ می‌تواند تعادل ترمزگیری را مختل کند.

۷. چرب یا آلوده شدن لنت و دیسک ترمز

نشت روغن ترمز، گریس توپی یا مواد روغنی روی سطح لنت و دیسک، اصطکاک را کاهش می‌دهد. اگر فقط ترمز یک چرخ آلوده شده باشد، چرخ مقابل نیروی بیشتری ایجاد می‌کند و خودرو هنگام ترمز به همان سمت کشیده می‌شود.

لنتی که مواد روغنی به بافت اصطکاکی آن نفوذ کرده، معمولا نباید دوباره استفاده شود. ابتدا باید محل نشتی تعمیر شود و سپس لنت‌های هر دو چرخ همان محور بررسی و در صورت نیاز تعویض شوند.

۸. خرابی یا ناهمواری دیسک ترمز

دیسک‌های بسیار شیاردار، ترک‌خورده یا دارای اختلاف ضخامت نمی‌توانند تماس یکنواختی با لنت ایجاد کنند. این ایراد ممکن است با لرزش پدال، لرزش فرمان، صدای غیرعادی و کاهش ثبات خودرو هنگام ترمز همراه باشد.

اگر لرزش بیشتر از لغزش احساس می‌شود، باید وضعیت دیسک‌ها دقیق‌تر بررسی شود. اطلاعات تکمیلی در مقاله علت خرابی دیسک ترمز قرار دارد.

۹. ترمزگیری داخل پیچ

لاستیک ظرفیت محدودی برای ایجاد نیروی طولی و جانبی دارد. هنگامی که خودرو در حال پیچیدن است، بخشی از چسبندگی لاستیک برای تغییر مسیر مصرف می‌شود. ترمزگیری شدید در همین وضعیت می‌تواند از ظرفیت باقی‌مانده لاستیک بیشتر شود و خودرو را دچار کم‌فرمانی یا بیش‌فرمانی کند.

بهتر است بخش اصلی کاهش سرعت پیش از ورود به پیچ انجام شود. ترمز ناگهانی همراه با چرخاندن شدید فرمان، به‌خصوص در مسیر خیس، احتمال از دست رفتن کنترل را افزایش می‌دهد.

جدول تشخیص علت لیز خوردن ماشین هنگام ترمز

آیا لنت ترمز می‌تواند باعث سر خوردن خودرو شود؟

بله، اما لنت همیشه عامل اصلی نیست. لنت فرسوده، بی‌کیفیت، لعابی‌شده، روغنی یا نامتناسب با خودرو می‌تواند قدرت و تعادل ترمزگیری را کاهش دهد. بااین‌حال، سر خوردن مستقیم خودرو روی سطح خیس بیشتر به چسبندگی لاستیک، سرعت و شرایط جاده وابسته است.

نقش لنت زمانی پررنگ‌تر می‌شود که خودرو هنگام ترمز به یک سمت کشیده شود، صدای غیرعادی ایجاد کند، فاصله توقف افزایش یابد یا ضخامت لنت‌های دو طرف متفاوت باشد.

تعویض لنت بدون بررسی لاستیک، کالیپر، دیسک و ABS ممکن است مشکل را برطرف نکند. پیش از خرید قطعه، علت اصلی باید مشخص شود.

هنگام سر خوردن ماشین چه کار کنیم؟

نحوه واکنش راننده به وجود یا نبود ABS و نوع لغزش بستگی دارد.

در خودروهای مجهز به ABS

پدال ترمز را محکم و پیوسته نگه دارید و اجازه دهید ABS فشار ترمز را تنظیم کند. پدال را پشت سر هم رها و فشار ندهید. ضربه یا لرزش پدال هنگام فعال شدن ABS می‌تواند طبیعی باشد. هم‌زمان فرمان را آرام به سمتی هدایت کنید که قصد حرکت دارید. (NHTSA)

در خودروهای فاقد ABS

اگر چرخ‌ها قفل شده‌اند، فشار پدال را کمی کاهش دهید تا چرخش و هدایت چرخ‌ها برگردد؛ سپس ترمز را دوباره به‌صورت تدریجی اعمال کنید. از فشردن ناگهانی ترمز دستی خودداری کنید، زیرا ممکن است چرخ‌های عقب قفل شوند.

هنگام آب‌ پیمایش

به‌آرامی پای خود را از روی گاز بردارید، فرمان را ثابت نگه دارید و از ترمزگیری یا تغییر مسیر ناگهانی پرهیز کنید تا تماس لاستیک با جاده دوباره برقرار شود.

در همه حالت‌ها، نگاه خود را به مسیر امن حفظ کنید و از حرکات شدید فرمان اجتناب کنید.

برای عیب‌ یابی خودرو چه مواردی باید بررسی شود؟

اگر سر خوردن ماشین بیش از یک‌بار اتفاق افتاده یا در جاده خشک نیز تکرار می‌شود، خودرو باید به‌ترتیب زیر بررسی شود:

1. فشار باد و سلامت ظاهری هر چهار لاستیک
2. عمق آج و تاریخ تولید لاستیک‌ها
3. روشن بودن چراغ ABS یا کنترل پایداری
4. ضخامت لنت‌های داخلی و خارجی هر چرخ
5. عملکرد پیستون و پین‌های کالیپر
6. وجود روغن یا گریس روی لنت و دیسک
7. سطح، ضخامت و تاب دیسک‌های ترمز
8. نشتی و سطح روغن ترمز
9. وضعیت جلوبندی، کمک‌فنر و میزان فرمان
10. یکسان بودن نوع لاستیک‌ها و لنت‌های هر محور

برای آزمایش ترمز، خودرو را با سرعت بالا یا در خیابان عمومی تحت ترمز ناگهانی قرار ندهید. بررسی عملکرد باید توسط تعمیرکار و در محیط کنترل‌شده انجام شود.

چه زمانی ادامه رانندگی خطرناک است؟

در صورت مشاهده هرکدام از نشانه‌های زیر، بهتر است خودرو تا زمان بررسی فنی استفاده نشود:

• کشیده شدن شدید خودرو هنگام ترمز
• روشن شدن هم‌زمان چراغ ترمز و ABS
• پایین رفتن غیرعادی پدال
• نشت روغن ترمز
• شنیده شدن صدای فلز روی فلز
• قفل شدن مکرر یک چرخ
• بوی سوختگی یا داغ شدن یک رینگ
• کاهش محسوس قدرت توقف
• انحراف شدید قسمت عقب خودرو

این علائم ممکن است نشان‌دهنده اختلال جدی در سیستم ترمز باشند و نباید فقط با تعویض لنت یا خاموش کردن چراغ خطا نادیده گرفته شوند.

انتخاب لنت مناسب پس از عیب‌ یابی سیستم ترمز

اگر پس از بررسی مشخص شد لنت‌ها فرسوده، آلوده یا نامتناسب هستند، باید لنت مناسب مدل، سال تولید و نوع سیستم ترمز خودرو انتخاب شود. خرید صرفا بر اساس شباهت ظاهری لنت می‌تواند باعث نصب قطعه ناسازگار یا عملکرد نامناسب ترمز شود.

در فروشگاه لنت دات آی‌آر می‌توانید محصولات را براساس سازنده خودرو بررسی کنید:

• لنت ترمز سایپا
• لنت ترمز ایران خودرو
• لنت ترمز پژو
• لنت ترمز هیوندای

پیش از ثبت سفارش، مدل دقیق خودرو، سال ساخت، محل نصب لنت و نوع کالیپر را بررسی کنید. در بعضی خودروها ممکن است برای یک مدل یا سال تولید، بیش از یک نوع لنت استفاده شده باشد.

سوالات متداول

علت لیز خوردن ماشین هنگام ترمز در جاده خشک چیست؟

فرسودگی لاستیک، سرعت زیاد، قفل شدن چرخ، خرابی ABS یا توزیع نامتعادل نیروی ترمز می‌تواند باعث لغزش خودرو در جاده خشک شود. وقوع این مشکل روی آسفالت خشک نیازمند بررسی سریع‌تر سیستم ترمز و لاستیک‌هاست.

چرا ماشین در ترمز ناگهانی سر می‌خورد؟

در ترمز ناگهانی، نیروی ترمز ممکن است از ظرفیت چسبندگی لاستیک بیشتر شود. در خودروی فاقد ABS این وضعیت می‌تواند چرخ‌ها را قفل کند. در خودروی مجهز به ABS نیز سرعت زیاد، لاستیک فرسوده و سطح لغزنده همچنان می‌توانند باعث کاهش کنترل شوند.

آیا خرابی ABS باعث سر خوردن خودرو می‌شود؟

خرابی ABS می‌تواند قابلیت جلوگیری از قفل شدن چرخ‌ها را از دسترس خارج کند. در نتیجه، احتمال لغزش هنگام ترمز شدید یا روی جاده لغزنده بیشتر می‌شود؛ هرچند ترمز معمولی ممکن است همچنان فعال باشد.

چرا عقب ماشین هنگام ترمز سر می‌خورد؟

فرسودگی لاستیک‌های عقب، اختلاف فشار باد، ترمزگیری بیش از حد محور عقب، خرابی ترمز عقب یا جابه‌جایی نامناسب بار از علت‌های احتمالی هستند. وضعیت لاستیک و ترمز هر دو چرخ عقب باید هم‌زمان بررسی شود.

آیا تعویض لنت مشکل سر خوردن ماشین را حل می‌کند؟

فقط زمانی که علت اصلی، فرسودگی یا عملکرد نامتعادل لنت‌ها باشد. اگر مشکل از لاستیک، ABS، کالیپر، دیسک یا شرایط جاده باشد، تعویض لنت به‌تنهایی کافی نیست.

جمع‌بندی

علت سر خوردن ماشین هنگام ترمز می‌تواند از یک ترمزگیری ناگهانی روی جاده خیس تا خرابی ABS، فرسودگی لاستیک یا عملکرد نامتعادل لنت و کالیپر متغیر باشد. نوع لغزش، شرایط جاده و نشانه‌های همراه، مهم‌ترین سرنخ‌ها برای تشخیص مشکل هستند.

اگر خودرو در جاده خشک سر می‌خورد، به یک سمت کشیده می‌شود، چرخ آن قفل می‌کند یا چراغ ABS روشن مانده است، سیستم ترمز و لاستیک‌ها باید پیش از ادامه رانندگی بررسی شوند. پس از عیب‌یابی نیز انتخاب لنت سازگار با خودرو، نقش مهمی در حفظ تعادل و کیفیت ترمزگیری دارد.